Kweekvlees is echt vlees dat wordt gemaakt door dierlijke cellen buiten het dier te laten groeien in een gecontroleerde omgeving.
Daardoor zijn intensieve veehouderij en het slachten van dieren niet nodig, en kan de productie veel schoner en diervriendelijker zijn dan bij traditioneel vlees.
Hoe dit precies werkt leggen we je hier toepasselijk op het wereldwijde web uit in de WWW indeling: Wat, Waarom en Wanneer.
Met deze drie pijlers krijg je snel een goed beeld van het vlees van de toekomst. Nieuwsgierig? Lees dan snel verder.
Of ga direct naar:
Wat is kweekvlees
Wat is kweekvlees? Kweekvlees is echt vlees, maar dan geproduceerd zonder dat er een dier voor hoeft te sterven.
Het wordt gemaakt uit dierlijke spier en vetcellen die in een gecontroleerde omgeving buiten het dier opgekweekt worden tot echt vlees. Deze manier van vleesproductie is duurzamer, diervriendelijker en heeft een veel kleinere ecologische voetafdruk dan traditionele veehouderij.
Kweekvlees is een vorm van cellulaire landbouw. Naast vlees worden ook vis en zuivel ontwikkeld via celkweek.
Hoe wordt kweekvlees gemaakt kort in 4 stappen
Bedrijven verschillen in techniek en schaal, maar in grote lijnen volgt kweekvlees steeds hetzelfde proces: van celselectie naar een sappige burger of malse gecultiveerde steak.
Met een kleine biopt worden geschikte stamcellen (meestal spier- of vetcellen) uit een dier gehaald. Uit deze cellen wordt een stabiele celbank opgebouwd.
De cellen groeien in een gecontroleerde omgeving in een groeimedium met water, suikers, aminozuren, vetten, vitamines en mineralen. Ze delen zich tot grote aantallen.
In bioreactoren en op scaffolds vormen de cellen zich tot spier- of vetweefsel.
Het weefsel wordt geoogst, gecontroleerd op kwaliteit en verwerkt tot eindproducten zoals burgers, gehakt, worst of andere vleestoepassingen.
Kweekvlees, ook wel gecultiveerd vlees genoemd, is dus geen imitatievlees. Het is vlees met dezelfde structuur en voedingswaarden als conventioneel vlees.
Hoe lang duurt het om kweekvlees te maken
Verschillende bedrijven kunnen al rundvlees, kip, varkensvlees, vis, garnalen, zalm en eend kweken. Het gebeurt vooral nog op kleinere schaal. De productie duurt meestal vijf tot zeven weken, afhankelijk van diersoort, celtypes, groeicondities, schaal en het gewenste eindproduct. Meatable liet in een pilot zien dat onder specifieke omstandigheden vier dagen haalbaar is. Ter vergelijking: voor varkensvlees is ongeveer 43 weken nodig en voor rundvlees ongeveer 112 weken.
Hoe wordt kweekvlees gemaakt (uitgebreid)
De stamcellen worden via een kleine punctie afgenomen. Daarna groeien ze in een gecontroleerde omgeving in een groeivloeistof met water, suikers, aminozuren, vetten, vitamines, mineralen en groeifactoren. Steeds vaker zijn groeimedia serumvrij met plantaardige of synthetische varianten. In een bioreactor vormen de cells spierweefsel dat wordt geoogst en verwerkt.
Met één gram ongemodificeerd spierweefsel kan tot tienduizend kilogram kweekvlees worden geproduceerd. Het is een vorm van biomimicry. De technologie ontwikkelt snel met bijdragen van startups, bedrijven en onderzoeksinstellingen.
Selectie van cellen en celbanken
Geschikte stamcellen worden geselecteerd en opgeslagen voor consistente batches. Lees meer over cellijnen.
Groeimedium
Het medium levert voedingsstoffen en groeifactoren. Verduurzaming en lagere kosten zijn hier de grote opgaven. Zie groeimedium voor kweekvlees.
Bioreactoren
Nauwkeurige sturing van temperatuur, zuurstof en toevoer. Voor schaal werken producenten aan modulaire en geautomatiseerde systemen. Meer op bioreactoren.
Scaffolding
Raamwerken geven structuur en helpen bij textuur en mondgevoel. Uitleg op scaffolds voor kweekvlees.
Vleesvorming en oogsten
Na voldoende groei wordt geoogst en verwerkt. Kwaliteit wordt continu bewaakt en voedingsprofielen zijn stuurbaar.
Waarom kweekvlees
Zoveel dieren sterven vandaag in Nederland voor vlees (schatting)
Vlees hoort bij de eetcultuur. Tegelijk vraagt de traditionele productie veel land en water en zorgt die voor uitstoot en dierenleed. Kweekvlees wil dezelfde beleving bieden met minder belasting.
Kweekvlees voordelen
- Minder landgebruik
- Veel beter voor het klimaat met hernieuwbare energie
- Minder stikstofuitstoot (geen mestoverschotten)
- Geen routinematige antibiotica
- Voedselveilig: gecontroleerde productieomgeving
- Gericht watergebruik
- Lokale productie met kortere keten
Minder landgebruik
Omdat er veel minder dieren nodig zijn om kweekvlees te maken, is er veel minder ruimte nodig om te grazen en om het voer te verbouwen dat nodig is voor het slachtvee.
Klimaatvoordelen met hernieuwbare energie
Wanneer de fabriek draait op groene stroom, kan de klimaatvoetafdruk duidelijk omlaag ten opzichte van conventioneel vlees.
Minder stikstofuitstoot
Zonder mestoverschotten vallen belangrijke bronnen van stikstof weg en neemt de stikstofdruk op de omgeving af.
Geen routinematige antibiotica
Voor de productie is geen routinematig antibioticagebruik nodig, zodat kans op resistentie afneemt. Het gebruik past beter bij moderne voedselveiligheidsnormen.
Voedselveilig en lokaal
Gecontroleerde ruimtes met constante condities. Productie dichter bij de consument verkort logistiek en vergroot voorspelbaarheid.
Kweekvlees vs. traditioneel vlees (kernpunten)
Wanneer kweekvlees
De verwachting is dat kweekvlees in 2026 of 2027 in Nederland voor consumenten beschikbaar komt, afhankelijk van toelating en opschaling. Doel is concurrentie op smaak en prijs met een veel kleinere voetafdruk.
Internationale ontwikkelingen
Singapore zette in 2020 de eerste stap met gecultiveerde kip. In de Verenigde Staten is sinds 2023 gecultiveerde kip toegestaan. Israël keurde in 2024 gecultiveerde steak goed. Thailand beoordeelt een aanvraag en Zuid Korea werkt aan toelating.
Nieuwe stappen in 2024 en 2025
- Singapore: halal onder voorwaarden onderzocht en in 2025 eenvoudiger goedkeuringstraject voor voedselinnovaties
- Hongkong: 2024 introductie gecultiveerde kwartel
- Zuid Korea: richtlijnen en regulatievrije zone
- India: alternatieve eiwitten in nationaal biotechbeleid
- Australië en Nieuw Zeeland: apart wettelijk kader in ontwikkeling
- Brazilië: registratiepad sinds 2024
- Europa: EFSA-aanvragen van GOURMEY en Mosa Meat in behandeling
Europa en juridische obstakels
Sommige lidstaten remmen, terwijl de Europese Commissie kritisch is op nationale verbodsplannen vanwege marktverstoring. Volg lopende dossiers via bedrijven en bouwstenen (o.a. regelgeving).
Technische en economische uitdagingen
Lagere kosten voor groeimedium, efficiëntere bioreactoren en voldoende schaal zijn bepalend. Naarmate volumes stijgen en ingrediënten uit de voedselindustrie komen, kan de kostprijs dalen.
De eerste kweekvleesproeverijen in Nederland
Meatable en Mosa Meat organiseerden proeverijen met worst en burger. Reacties op smaak en textuur waren positief. Houd ook kweekvlees in restaurants in de gaten voor landelijke uitrol.
Investeringen en overheidssteun
In Nederland is 60 miljoen euro toegekend aan het ecosysteem rond cellulaire landbouw via Cellulaire Agricultuur Nederland.
De weg naar de Europese markt
Kweekvlees valt onder de Novel Food verordening. EFSA beoordeelt veiligheid, daarna besluiten lidstaten. Met recente aanvragen neemt het momentum toe.
Kweekvlees binnen cellulaire agricultuur
De cellulaire agricultuur is met kweekvlees als sleutelinnovatie een belangrijk onderdeel van de bredere eiwittransitie, waarin de focus verschuift van traditioneel geproduceerde dierlijke eiwitten naar duurzamere en ethisch verantwoorde alternatieven.
Kweekvlees valt binnen deze bredere categorie van cellulaire agricultuur, waarbij niet alleen gecultiveerd vlees maar ook andere dierlijke producten zoals melk, kwark en kaas worden geproduceerd door cellen te kweken in plaats van complete dieren te gebruiken. Bij gecultiveerde of CA-melk worden melkbestanddelen geproduceerd door micro-organismen via een proces dat bekend staat als precisiefermentatie.
De eiwittransitie, waarin het zwaartepunt zal gaan verschuiven naar plantaardige vleesvervangers en producten die men produceert door middel van cellulaire landbouw, wordt ongetwijfeld een 'game changer' binnen de voedselindustrie.
Daarnaast zal het niet alleen grote gevolgen hebben voor de voedingsindustrie, maar ook voor traditionele sectoren zoals de chemische en energie-industrie. Innovaties in deze sectoren zullen versnellen doordat de samenwerking en kennisuitwisseling tussen verschillende industrieën verder zal toenemen.
Terug naar kleinschalige landbouw met kweekvlees
Landbouw, veeteelt en visserij zullen bestaande voedselbronnen blijven, maar ze schieten tekort om in 2050 tien miljard mensen te kunnen voeden. Bovendien is de huidige manier waarop we met dieren omgaan, zowel op het gebied van duurzaamheid als vanuit moreel-ethisch oogpunt, niet langer houdbaar. De milieu-impact van deze traditionele voedselproductie is enorm, en de intensieve veehouderij roept vragen op over dierenwelzijn en het rechtvaardigen van grootschalige slachtpraktijken.
Grote spelers in de genoemde industrieën beginnen zich al aan te passen door nieuwe verdienmodellen te zoeken. Ze mengen zich in de productie van groeimedia, bioreactoren en andere technologieën die nodig zijn voor de productie van alternatieve eiwitten, in het bijzonder in die van gecultiveerd vlees.
Er vormen zich interessante samenwerkingen tussen traditionele chemische bedrijven en innovatieve bedrijven in de voedingssector die werken aan alternatieve eiwitten.
De samenwerking tussen de bestaande chemische industrie en nieuwe ontwikkelingen in voedseltechnologie, zoals kweekvlees en precisiefermentatie, zal leiden tot grootschalige veranderingen in de productie en consumptie van (dierlijke) eiwitten. Het zal zorgen voor een verduurzaming van de voedselketen, wat essentieel is in de strijd tegen klimaatverandering en voor het voeden van een groeiende wereldbevolking.
Kweekvlees staat daarmee dus niet op zichzelf, maar is een belangrijk onderdeel van een bredere revolutie die traditionele industrieën en nieuwe technologieën samenbrengt om het voedselsysteem grondig te transformeren. Een transformatie van grootschalige traditionele landbouw naar kleinschalige traditionele landbouw met cellulaire agricultuur waarin boeren en vissers een belangrijke rol in beide kunnen vervullen.
Ook interessant: investeren in cellulaire agricultuur .
Alles grijpt in elkaar bij kweekvlees
Veel puzzelstukjes om belangrijke toekomstige uitdagingen zoals de klimaatcrisis, bevordering van de biodiversiteit, stikstofcrisis, energietransitie en ruimtegebrek te lijf te gaan, vallen in elkaar bij de productie van kweekvlees en van andere alternatieve eiwitten.
De cellulaire agricultuur neemt met kweekvlees als sleutelinnovatie dus een belangrijke positie in binnen de opkomst van alternatieve eiwitten. Maar wat is kweekvlees nu precies? Hierover lees je verder in het gedeelte over wat is kweekvlees.
Mede door de efficiëntie is kweekvlees superieur aan traditioneel vlees.
Veelgestelde algemene vragen
Is kweekvlees echt vlees?
Ja. Kweekvlees ontstaat uit dierlijke spier- en vetcellen die buiten het dier doorgroeien tot weefsel. Het gaat dus niet om plantaardig imitatievlees, maar om echt dierlijk vlees met vergelijkbare structuur en voedingswaarden.
Is kweekvlees hetzelfde als vegetarisch of veganistisch eten?
Nee. Kweekvlees is afkomstig van dierlijke cellen en wordt door de meeste mensen niet als vegetarisch of veganistisch gezien. Wel kan de productie zorgen voor minder dierenleed en een kleinere milieuvoetafdruk dan traditionele veehouderij.
Hoe verschilt kweekvlees van plantaardig vlees?
Plantaardig vlees is volledig gemaakt van plantaardige ingrediënten, zoals soja, erwten of tarwe, en probeert de smaak en structuur van vlees na te bootsen. Kweekvlees bestaat uit echte dierlijke cellen, waardoor het qua structuur en mondgevoel dichter bij traditioneel vlees staat.
Is kweekvlees veilig om te eten?
Kweekvlees mag pas verkocht worden als voedselautoriteiten het hebben beoordeeld en goedgekeurd. De productie vindt plaats in gecontroleerde omgevingen met strenge voedselveiligheidsnormen. Pas na een positieve veiligheidsbeoordeling komt het op de markt.
Hoeveel beter is kweekvlees voor dierenwelzijn?
Voor kweekvlees is geen grootschalige veehouderij nodig. Met een klein aantal dieren en af en toe een biopt kunnen grote hoeveelheden vlees worden gemaakt. Dat kan het aantal dieren dat voor vlees wordt gefokt, gehouden en geslacht aanzienlijk verminderen.
Wat is de impact van kweekvlees op het klimaat?
Studies wijzen erop dat kweekvlees de uitstoot van broeikasgassen en het landgebruik kan verlagen, vooral als de productie draait op hernieuwbare energie. De exacte impact hangt af van de gebruikte technologie, schaalgrootte en de energiebron van de fabriek.
Wanneer wordt kweekvlees onderdeel van het normale voedselsysteem?
De verwachting is dat kweekvlees de komende jaren stap voor stap wordt opgeschaald: eerst kleine volumes en nicheproducten, later grotere fabrieken en een breder assortiment. Hoe snel dit gaat, hangt af van regelgeving, kosten, technologie en consumentenacceptatie.
Wat is cellulaire agricultuur binnen de eiwittransitie?
Cellulaire agricultuur is een verzamelnaam voor technologieën waarbij we dierlijke producten maken uit cellen in plaats van uit complete dieren. Denk aan kweekvlees, maar ook aan melk- en eiwitten via precisiefermentatie. Binnen de eiwittransitie is dit een aanvulling op plantaardige eiwitten en fermentatie, waarmee we minder afhankelijk worden van intensieve veehouderij.
Hoe verhoudt cellulaire agricultuur zich tot plantaardig vlees?
Plantaardig vlees is volledig gebaseerd op gewassen zoals soja, erwten of tarwe en bootst vlees na met plantaardige ingrediënten. Cellulaire agricultuur levert echt dierlijk weefsel of echte melkbestanddelen, maar dan zonder dat er een dier voor hoeft te worden gehouden en geslacht. Beide routes zijn nodig: plantaardig om snel schaal te maken, cellulaire agricultuur om de beleving van dierlijke producten met een veel lagere voetafdruk te bieden.
Vervangt kweekvlees alle andere alternatieve eiwitten?
Nee. De verwachting is dat we een mix van oplossingen krijgen. Plantaardige producten blijven belangrijk, net als eiwitten uit fermentatie (bijvoorbeeld mycoproteïne of precisiefermentatie voor kaas- en melkeiwitten). Kweekvlees vult deze mix aan daar waar mensen de smaak, textuur en gastronomische eigenschappen van vlees willen behouden.
Waarom is cellulaire agricultuur relevant naast plantaardige eiwitten?
Een deel van de consumenten wil minder dierenleed en milieu-impact, maar wil niet volledig overstappen op plantaardig eten. Cellulaire agricultuur kan juist deze groep bedienen met producten die heel dicht bij conventioneel vlees, zuivel of vis blijven, terwijl de CO2-uitstoot, landgebruik en dierenleed fors omlaag kunnen.
Wat is de rol van boeren in een systeem met cellulaire agricultuur?
Boeren verdwijnen niet uit het voedselsysteem. In plaats van grootschalige veehouderij ontstaan er nieuwe rollen: bijvoorbeeld als leverancier van grondstoffen voor groeimedia, als producent van gewassen voor fermentatie, of als beheerder van land voor natuur, vezels en kleinschalige veehouderij met hogere dierenwelzijnsnormen. Cellulaire agricultuur kan zo bijdragen aan een omslag naar meer waardevolle en diverse vormen van landbouw.
Wanneer wordt cellulaire agricultuur zichtbaar in het dagelijkse aanbod?
De eerste producten worden in een beperkt aantal landen al getest of verkocht. In Europa doorlopen bedrijven het Novel Food-traject. Naar verwachting zal cellulaire agricultuur eerst in nicheproducten en proeverijen opduiken, om later – afhankelijk van regelgeving, kosten en acceptatie – een volwaardig onderdeel van het reguliere eiwitaanbod te worden naast plantaardige en andere alternatieve eiwitten.