Wat is kweekvlees en hoe wordt kweekvlees gemaakt?

Je hoort er steeds meer over. En dat is een goede zaak. Maar wat is kweekvlees? En hoe wordt kweekvlees gemaakt?

Wat is kweekvlees

kweekvlees gemaakt in een laboratorium

Kweekvlees is niks anders dan kunstmatig vlees dat men kweekt in een laboratorium uit de stamcellen van dieren. Andere benamingen voor kweekvlees zijn in-vitrovlees, namaakvlees of labvlees. Wat vriendelijker klinkende benamingen zijn diervrij vlees of schoon vlees. In het Engels gebruikt men vooral uitdrukkingen als ‘cultured meat’, ‘cultivated meat’, ‘clean meat’ of lab-grown meat’.

Kweekvlees is een vorm van cellulaire landbouw. Een methode om voedsel te maken door het cultiveren van cellen. Naast vlees worden onder andere vis, zuivel, leer, eieren en zelfs chocolade gemaakt door middel van celkweek.

Voor de eerste echte aanzet tot het kweken van vlees in Nederland moeten we terug naar 1999. In dat jaar kreeg de Nederlander Willem van Eelen patent op een techniek waarmee van dierlijke cellen vlees wordt gemaakt in een laboratorium. Inmiddels werken tientallen bedrijven aan een manier om op veilige, duurzame en diervriendelijke wijze kweekvlees te maken.

Hoe wordt kweekvlees gemaakt

Nu weten we wat kweekvlees is. Maar veel interessanter is nog hoe men kweekvlees maakt èn wat er allemaal voor nodig is.

Het kweken van vlees is een vorm van biomimicry. Het betekent letterlijk ‘het leven imiteren’. Het is een samentrekking van de Griekse woorden bios ‘leven’ en mimesis ‘imiteren’. Het is het nabootsen van natuurlijke processen. Men leert van biologische processen die binnen het lichaam plaatsvinden. Dezelfde processen past men vervolgens op in-vitro wijze buiten het lichaam van een organisme toe.

Voor een succesvolle reproductie zijn voor kweekvlees een aantal bestanddelen essentieel. Om kweekvlees te maken zijn nodig:

  • Stamcellen
  • Groeimedium
  • Bioreactoren
  • Celstructuren (scaffolding)

Stamcellen en groeimedium

zo wordt kweekvlees gemaakt

De stamcellen worden op diervriendelijke wijze via een punctie weggehaald bij het dier.  De cellen zet men vervolgens op kweek in een groeivloeistof van onder andere water, suikers, aminozuren, vetten, vitamines en mineralen. De stamcellen hebben de eigenschap dat ze in het lichaam, bij beschadiging van het spierweefsel door vermenigvuldiging kunnen uitgroeien tot nieuw spierweefsel. Bij het kweken van vlees worden deze stamcellen dus onder dezelfde nagebootste voorwaarden buiten het lichaam door eenzelfde vermenigvuldiging gekweekt tot spierweefsel, ofwel vlees.

Bioreactoren
Credit: The Good Food Institute

In bioreactoren, vergelijkbaar met bijvoorbeeld bioreactoren waarin men bier fermenteert, vindt deling van de cellen plaats. De cellen vermenigvuldigen zich in een klimaat waarin de juiste (lichaams)temperatuur, voldoende zuurstof, de juiste bouwstoffen en de afvoer van afvalstoffen geregeld is.

Om de celproliferatie te starten stopt men op een bepaald moment met de voeding van de groeifactoren. De stamcellen vormen zich tot myoblasten. Door de fusie van myoblasten vormen zich meerkernige vezels die men wel ‘myotubes’ noemt. Myotubes zijn spierstrengetjes die niet langer zijn dan 0.3mm.

De natuurlijke eigenschap van de spiercellen tot samensmelting zorgt ervoor dat een massa wordt opgebouwd, wat resulteert in deze strengen. De myotubes legt men vervolgens in een gel die voor 99% uit water bestaat om de spierstrengetjes onder stimulans te differentiëren tot spiervezels.

Credits: Research gate
Scaffolding

Om de spiercellen tot spierweefsel te doen groeien zijn kleine ‘scaffolds’ of steigertjes nodig waarmee ze zich in kleine laagjes tot een vleesstructuur kunnen vormen. De steigertjes faciliteren de transportatie van de voedingsstoffen naar de vleescellen.

Het volgroeide spierweefsel in combinatie met vetweefsel, dat eenzelfde kweekproces kent, vormt uiteindelijk vlees. Vlees waarvoor men geen dieren meer hoeft te slachten en dat in productie veel minder belastend is voor het milieu.

Hoe wordt kweekvlees gemaakt een vereenvoudigde weergave door NU.nl

Voor het maken van kweekvlees is in principe geen genetische modificatie nodig. Ook het gebruik van antibiotica is overbodig omdat men kweekvlees in een steriele omgeving produceert.

Verschillende kweekvleesbedrijven kunnen al rundvlees, kip, varkensvlees, vis, garnalen, zalm, eend en zelfs foie gras kweken. Wel gebeurt het vooral nog op kleinere schaal.

De productie van kweekvlees neemt ongeveer vijf tot zeven weken in beslag. Dit is wel afhankelijk van vele factoren zoals:

  • diersoort
  • gebruikte celtypes
  • groeicondities
  • schaalgrootte
  • gewenst eindproduct

Het gehele proces neemt in ieder geval veel minder tijd in beslag dan de conventionele vleesproductie.

En daarbij blijft het niet. Er zijn nog veel meer redenen om in de nabije toekomst voor kweekvlees te kiezen. Lees verder over meer voordelen van kweekvlees.

De informatie op onze website mag je delen. Vergeet je alleen niet om er een linkje naar onze website in te zetten!