Wat is kweekvlees?

Kweekvlees is echt vlees, maar dan geproduceerd zonder dat er een dier voor hoeft te sterven. Het wordt gemaakt uit dierlijke spier- en vetcellen die buiten het dier, in een gecontroleerde omgeving, uitgroeien tot vlees. De structuur, samenstelling en voedingswaarde zijn vergelijkbaar met conventioneel vlees. Het verschil zit niet in wat het is, maar in hoe het tot stand komt.

Omdat er geen intensieve veehouderij nodig is, is kweekvlees diervriendelijker en heeft het een veel kleinere ecologische voetafdruk dan traditionele vleesproductie. Minder dieren, minder land, minder water en minder uitstoot, terwijl het eindproduct nog steeds vlees is zoals mensen dat kennen.

Kweekvlees valt onder cellulaire landbouw: een verzamelnaam voor voedselproductie waarbij dierlijke producten worden gemaakt via celkweek in plaats van via het houden en slachten van dieren. Naast kweekvlees worden ook vis, zuivel en andere dierlijke producten op deze manier ontwikkeld.

Belangrijk om te benadrukken: kweekvlees is geen vleesvervanger en ook geen plantaardig of synthetisch product. Het is geen imitatievlees. Kweekvlees, ook wel gecultiveerd vlees genoemd, bestaat uit dezelfde biologische bouwstenen als conventioneel vlees en bevat dezelfde typen eiwitten, vetten en micronutriënten.

Is kweekvlees echt vlees?

Ja. Kweekvlees is biologisch gezien vlees. Het bestaat uit echte dierlijke spier- en vetcellen en heeft dezelfde basisstructuur als vlees dat afkomstig is van een dier. De smaak, textuur en voedingswaarde worden bepaald door dezelfde factoren als bij traditioneel vlees, zoals het type spierweefsel, vetgehalte en samenstelling.

Het onderscheid met klassiek vlees zit volledig in het productieproces. Waar traditioneel vlees ontstaat door het opgroeien en slachten van een dier, ontstaat kweekvlees door het laten groeien van cellen. Voor consumenten betekent dat: vlees, maar met een andere herkomst.

Hoe wordt kweekvlees gemaakt?

Het maken van kweekvlees begint met een kleine en gecontroleerde celafname. Via een punctie worden stamcellen verkregen uit spierweefsel van een dier, zonder het dier te doden. Deze cellen hebben het vermogen om zich te delen en zich te ontwikkelen tot spier- en vetcellen.

Vervolgens groeien deze cellen in een gecontroleerde omgeving in een groeimedium. Dit medium bevat onder andere water, suikers, aminozuren, vetten, vitamines, mineralen en groeifactoren. Steeds vaker zijn deze groeimedia serumvrij, met plantaardige of synthetische alternatieven, wat belangrijk is voor schaalbaarheid en duurzaamheid.

De cellen groeien in bioreactoren, waar temperatuur, zuurstof, voedingsstoffen en andere omstandigheden nauwkeurig worden gestuurd. In deze omgeving vormen de cellen spierweefsel, vergelijkbaar met hoe dit in een dier zou gebeuren. Dit proces is een vorm van biomimicry: het nabootsen van natuurlijke groei, maar dan gecontroleerd en efficiënt.

Na voldoende groei wordt het weefsel geoogst en verder verwerkt tot een vleesproduct. Met slechts één gram ongemodificeerd spierweefsel kan theoretisch tot tienduizend kilogram kweekvlees worden geproduceerd. Tijdens het hele proces worden kwaliteit, veiligheid en samenstelling continu bewaakt.

Hoe lang duurt het om kweekvlees te maken?

Verschillende bedrijven kunnen inmiddels rundvlees, kip, varkensvlees, vis, garnalen, zalm en eend kweken. De productie vindt nu nog vooral plaats op kleinere schaal, maar de techniek ontwikkelt zich snel.

Gemiddeld duurt het maken van kweekvlees vijf tot zeven weken, afhankelijk van factoren zoals:

• de diersoort
• het type cellen
• de groeicondities
• de schaal
• het gewenste eindproduct

Onder specifieke omstandigheden liet Meatable in een pilot zien dat een productietijd van vier dagen haalbaar kan zijn. Ter vergelijking: traditioneel varkensvlees vergt ongeveer 43 weken en rundvlees zelfs 112 weken. Dat verschil maakt duidelijk waarom kweekvlees zo’n fundamenteel andere manier van vleesproductie is.

De belangrijkste stappen in het kweekvleesproces

Selectie van cellen en celbanken

Geschikte stamcellen worden geselecteerd en opgeslagen in celbanken. Dit zorgt voor consistente batches en reproduceerbare kwaliteit. Meer verdieping hierover vind je op de pagina over cellijnen.

Groeimedium

Het groeimedium levert alle voedingsstoffen en groeifactoren die cellen nodig hebben. Verduurzaming en kostenverlaging zijn hier belangrijke uitdagingen. Zie ook groeimedium voor kweekvlees.

Bioreactoren

In bioreactoren worden groeiomstandigheden nauwkeurig geregeld. Voor opschaling werken producenten aan modulaire en geautomatiseerde systemen. Meer hierover op bioreactoren.

Scaffolding

Scaffolds zijn raamwerken die cellen houvast geven en bijdragen aan structuur, textuur en mondgevoel. Dit is vooral belangrijk voor complexere vleesproducten. Uitleg vind je bij scaffolds voor kweekvlees.

Vleesvorming en oogsten

Na voldoende groei wordt het vlees geoogst en verwerkt. De voedingsprofielen zijn hierbij stuurbaar, waardoor samenstelling en kwaliteit nauwkeurig kunnen worden afgestemd.

Een technologie in snelle ontwikkeling

De technologie achter kweekvlees ontwikkelt zich snel, met bijdragen van startups, gevestigde bedrijven en onderzoeksinstellingen wereldwijd. Elk jaar worden stappen gezet in schaal, kostenverlaging, duurzaamheid en productkwaliteit. Wat nu nog nieuw voelt, beweegt richting een volwassen voedselsysteem.

Waarom kweekvlees

Vlees speelt al eeuwenlang een belangrijke rol in onze eetcultuur. Tegelijkertijd brengt de manier waarop vlees vandaag de dag wordt geproduceerd grote uitdagingen met zich mee. Traditionele veehouderij vraagt veel land en water, veroorzaakt uitstoot en stikstofproblemen en gaat gepaard met dierenleed. Kweekvlees probeert die balans te herstellen: dezelfde vertrouwde vleesbeleving, maar met een aanzienlijk lagere belasting voor milieu, dieren en omgeving.

Het idee achter kweekvlees is niet om vlees uit ons dieet te schrappen, maar om het anders te maken. Door vlees te produceren zonder grootschalige veehouderij, ontstaat ruimte voor een voedselketen die beter aansluit bij de wereld waarin we nu leven.

Minder landgebruik

Omdat er veel minder dieren nodig zijn om kweekvlees te produceren, is er aanzienlijk minder land nodig. Er zijn geen uitgestrekte weidegronden nodig en ook veel minder landbouwgrond om veevoer te verbouwen. Dat verlaagt de druk op natuurgebieden en maakt efficiënter gebruik van beschikbare ruimte mogelijk.

Klimaatvoordelen, vooral met hernieuwbare energie

Wanneer kweekvlees wordt geproduceerd met groene stroom, kan de klimaatvoetafdruk duidelijk lager uitvallen dan die van conventioneel vlees, met name bij rund- en varkensvlees. De impact hangt sterk af van de energiebron, maar juist hier ligt een belangrijk voordeel: productie is te koppelen aan hernieuwbare energie.

Minder stikstofuitstoot

Zonder grote aantallen dieren ontstaan er geen mestoverschotten. Daardoor vallen belangrijke bronnen van stikstofuitstoot weg, zoals ammoniak uit mest. Dit verlaagt de stikstofdruk op bodem, water en natuur en maakt productie beter inpasbaar in dichtbevolkte regio’s.

Geen routinematig gebruik van antibiotica

Bij de productie van kweekvlees is geen routinematig antibioticagebruik nodig. Dat verkleint de kans op antibioticaresistentie en sluit beter aan bij moderne normen voor voedselveiligheid en volksgezondheid.

Voedselveilig en controleerbaar

Kweekvlees wordt geproduceerd in gecontroleerde omgevingen met constante condities. Dat betekent minder schakels in de keten, minder externe invloeden en meer voorspelbaarheid. Voor consumenten draagt dit bij aan vertrouwen: het proces is inzichtelijker en consistenter dan bij traditionele vleesketens met veel tussenstappen.

Gericht watergebruik en kortere ketens

De productie van kweekvlees gebruikt water doelgerichter dan conventionele veehouderij. Daarnaast maakt lokale productie het mogelijk om dichter bij de consument te produceren. Kortere ketens zorgen voor minder transport, meer transparantie en een betere beheersing van kwaliteit.

Ruimte voor biodiversiteit

Doordat kweekvlees veel minder land nodig heeft dan traditionele veehouderij, ontstaat er ruimte om natuur te herstellen in plaats van uit te breiden. Minder landbouwgrond voor vee en veevoer betekent meer ruimte voor bossen, wetlands en andere ecosystemen. Dat is belangrijk voor biodiversiteit: planten, insecten en wilde dieren krijgen letterlijk meer leefgebied. Kweekvlees kan daarmee bijdragen aan een voedselproductie die niet langer ten koste gaat van natuur, maar er juist ruimte voor teruggeeft.

Minder risico op zoönosen en epidemieën

Traditionele veehouderij brengt grote aantallen dieren dicht bij elkaar, wat het risico op dierziekten en zoönosen vergroot. Denk aan uitbraken die kunnen overspringen van dier op mens. Kweekvlees doorbreekt die dynamiek volledig. Omdat er geen grootschalige dierhouderij nodig is, verdwijnen belangrijke risicofactoren voor nieuwe epidemieën.

Daarnaast vindt de productie plaats in schone, gecontroleerde omgevingen met strikte hygiënische voorwaarden. Dat verkleint de kans op besmettingen aanzienlijk en maakt het proces beter beheersbaar dan ketens met levende dieren, transport en slacht. Voor voedselveiligheid en volksgezondheid is dat een wezenlijk verschil.

Kweekvlees vergeleken met traditioneel vlees

• Landgebruik & biodiversiteit:
  Kweekvlees: aanzienlijk lager landgebruik, waardoor ruimte ontstaat voor natuurherstel en biodiversiteit
  Traditioneel vlees: hoog landgebruik voor vee en veevoer, vaak ten koste van natuur
• Klimaatimpact:
  Kweekvlees: laag bij gebruik van hernieuwbare energie
  Traditioneel vlees: hoger, vooral bij rund- en varkensvlees
• Stikstof:
  Kweekvlees: laag, geen mestoverschotten of ammoniakuitstoot
  Traditioneel vlees: mestemissies en stikstofdruk aanwezig
• Antibiotica:
  Kweekvlees: geen routinematig gebruik
  Traditioneel vlees: structureel gebruik in de veehouderij
• Voedselveiligheid & hygiëne:
  Kweekvlees: productie in schone, gecontroleerde omgevingen met constante condities
  Traditioneel vlees: meer schakels, variatie en besmettingsrisico’s in de keten
• Zoönosen & epidemieën:
  Kweekvlees: geen grootschalige dierhouderij, waardoor risico op zoönosen sterk afneemt
  Traditioneel vlees: hogere risico’s door concentratie van dieren en dier-menscontact

Wanneer komt kweekvlees er?

De verwachting is dat kweekvlees in Nederland rond 2026 of 2027 beschikbaar komt voor consumenten. Die timing hangt af van twee bepalende factoren: Europese toelating en opschaling van de productie. Het doel is om kweekvlees niet alleen technisch mogelijk te maken, maar ook aantrekkelijk genoeg om te concurreren op smaak, kwaliteit en uiteindelijk prijs, met een veel kleinere ecologische voetafdruk dan traditioneel vlees.

Het moment waarop kweekvlees op de markt verschijnt, is dus geen vaste datum maar een traject. Dat traject is wereldwijd al in volle gang.

Internationale ontwikkelingen: kweekvlees is geen theorie meer

Wereldwijd zijn de eerste stappen al gezet, wat laat zien dat kweekvlees de onderzoeksfase is ontgroeid.

• Singapore was in 2020 het eerste land dat gecultiveerde kip toestond voor consumptie.
• Verenigde Staten keurden in 2023 gecultiveerde kip goed.
• Israël volgde in 2024 met goedkeuring voor gecultiveerde steak.
• Thailand beoordeelt momenteel een aanvraag.
• Zuid-Korea werkt actief aan toelating en regelgeving.

Deze toelatingen zijn belangrijk, omdat ze laten zien dat overheden en toezichthouders kweekvlees serieus nemen als voedselcategorie en dat veiligheidstoetsing in de praktijk werkt.

Nieuwe stappen in 2024 en 2025

In 2024 en 2025 zijn wereldwijd meerdere concrete stappen gezet die het tempo richting marktintroductie verhogen:

• Singapore onderzoekt halal-certificering onder voorwaarden en vereenvoudigt in 2025 het goedkeuringstraject voor voedselinnovaties.
• Hongkong introduceerde in 2024 gecultiveerde kwartel.
• Zuid-Korea ontwikkelt duidelijke richtlijnen en experimenteert met een regulatievrije zone.
• India nam alternatieve eiwitten op in het nationale biotechbeleid.
• Australië en Nieuw-Zeeland werken aan een apart wettelijk kader.
• Brazilië opende in 2024 een officieel registratiepad voor kweekvlees.

Deze ontwikkelingen zorgen niet alleen voor markttoegang, maar ook voor schaal, kennisdeling en versnelling van technologie.

Europa: toelating via de Novel Food-route

In Europa valt kweekvlees onder de Novel Food-verordening. Dat betekent dat de EFSA (European Food Safety Authority) eerst de veiligheid beoordeelt. Daarna nemen de lidstaten gezamenlijk een besluit over toelating.

Belangrijk detail: de eerste aanvragen zijn inmiddels in behandeling, waaronder die van GOURMEY en Mosa Meat. Daarmee is het Europese proces officieel gestart en neemt het momentum toe.

Tegelijk zijn er politieke spanningen. Sommige lidstaten proberen nationale verboden in te stellen, terwijl de Europese Commissie kritisch is op dergelijke plannen vanwege mogelijke marktverstoring. Dit maakt het proces soms traag, maar onderstreept ook dat kweekvlees juridisch serieus wordt genomen.

Nederland: van proeverijen naar introductie

In Nederland zijn al meerdere kweekvleesproeverijen georganiseerd. Bedrijven als Meatable en Mosa Meat lieten gecultiveerde burgers en worst van kweekvlees proeven. De reacties op smaak en textuur waren overwegend positief, wat belangrijk is voor consumentenacceptatie.

De verwachting is dat kweekvlees in Nederland niet in één keer overal te koop zal zijn. Waarschijnlijk begint het op een paar plekken, bijvoorbeeld in restaurants of tijdens speciale proefmomenten. Juist daar kunnen mensen kweekvlees voor het eerst ervaren en zelf beoordelen hoe het smaakt en aanvoelt.

Technische en economische randvoorwaarden

Of kweekvlees daadwerkelijk breed beschikbaar wordt, hangt niet alleen af van regelgeving, maar ook van techniek en kosten. Drie factoren zijn daarbij doorslaggevend:

• Lagere kosten voor groeimedium
• Efficiëntere bioreactoren
• Voldoende schaal om volumes te draaien

Naarmate productie toeneemt en ingrediënten steeds vaker uit bestaande voedselketens komen, kan de kostprijs dalen. Dit is een proces dat tijd vraagt, maar waarin duidelijke vooruitgang wordt geboekt.

Investeringen en overheidssteun

In Nederland is 60 miljoen euro toegekend aan het ecosysteem rond cellulaire landbouw via Cellulaire Agricultuur Nederland. Deze investering ondersteunt onderzoek, opschaling en samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen. Het laat zien dat kweekvlees niet alleen als innovatie wordt gezien, maar als strategisch onderdeel van het toekomstige voedselsysteem.

Samengevat: wanneer kun je kweekvlees verwachten?

Kweekvlees is geen verre toekomstvisie meer. Internationaal is het al toegestaan, in Europa lopen de eerste toelatingsprocedures en in Nederland zijn de eerste proeverijen geweest. Als regelgeving en opschaling samenkomen, ligt consumentenbeschikbaarheid rond 2026–2027 voor de hand, met een geleidelijke introductie en groei daarna.

Kweekvlees ontwikkelt zich stap voor stap. De techniek is er, de eerste toelatingen zijn een feit en ook in Nederland worden concrete voorbereidingen getroffen. Het moment waarop consumenten ermee in aanraking komen, komt daarmee steeds dichterbij.

De cellulaire agricultuur is met kweekvlees als sleutelinnovatie een belangrijk onderdeel van de bredere eiwittransitie, waarin de focus verschuift van traditioneel geproduceerde dierlijke eiwitten naar duurzamere en ethisch verantwoorde alternatieven.

Kweekvlees valt binnen deze bredere categorie van cellulaire agricultuur, waarbij niet alleen gecultiveerd vlees maar ook andere dierlijke producten zoals melk, kwark en kaas worden geproduceerd door cellen te kweken in plaats van complete dieren te gebruiken. Bij gecultiveerde of CA-melk worden melkbestanddelen geproduceerd door micro-organismen via een proces dat bekend staat als precisiefermentatie.

De eiwittransitie, waarin het zwaartepunt zal gaan verschuiven naar plantaardige vleesvervangers en producten die men produceert door middel van cellulaire landbouw, wordt ongetwijfeld een ‘game changer’ binnen de voedselindustrie.

Daarnaast zal het niet alleen grote gevolgen hebben voor de voedingsindustrie, maar ook voor traditionele sectoren zoals de chemische en energie-industrie. Innovaties in deze sectoren zullen versnellen doordat de samenwerking en kennisuitwisseling tussen verschillende industrieën verder zal toenemen.

Landbouw, veeteelt en visserij zullen bestaande voedselbronnen blijven, maar ze schieten tekort om in 2050 tien miljard mensen te kunnen voeden. Bovendien is de huidige manier waarop we met dieren omgaan, zowel op het gebied van duurzaamheid als vanuit moreel-ethisch oogpunt, niet langer houdbaar. De milieu-impact van deze traditionele voedselproductie is enorm, en de intensieve veehouderij roept vragen op over dierenwelzijn en het rechtvaardigen van grootschalige slachtpraktijken.

Grote spelers in de genoemde industrieën beginnen zich al aan te passen door nieuwe verdienmodellen te zoeken. Ze mengen zich in de productie van groeimedia, bioreactoren en andere technologieën die nodig zijn voor de productie van alternatieve eiwitten, in het bijzonder in die van gecultiveerd vlees.

Er vormen zich interessante samenwerkingen tussen traditionele chemische bedrijven en innovatieve bedrijven in de voedingssector die werken aan alternatieve eiwitten.

De samenwerking tussen de bestaande chemische industrie en nieuwe ontwikkelingen in voedseltechnologie, zoals kweekvlees en precisiefermentatie, zal leiden tot grootschalige veranderingen in de productie en consumptie van (dierlijke) eiwitten. Het zal zorgen voor een verduurzaming van de voedselketen, wat essentieel is in de strijd tegen klimaatverandering en voor het voeden van een groeiende wereldbevolking.

Kweekvlees staat daarmee dus niet op zichzelf, maar is een belangrijk onderdeel van een bredere revolutie die traditionele industrieën en nieuwe technologieën samenbrengt om het voedselsysteem grondig te transformeren. Een transformatie van grootschalige traditionele landbouw naar kleinschalige traditionele landbouw met cellulaire agricultuur waarin boeren en vissers een belangrijke rol in beide kunnen vervullen.

Ook interessant: investeren in cellulaire agricultuur .

Veel puzzelstukjes om belangrijke toekomstige uitdagingen zoals de klimaatcrisis, bevordering van de biodiversiteit, stikstofcrisis, energietransitie en ruimtegebrek te lijf te gaan, vallen in elkaar bij de productie van kweekvlees en van andere alternatieve eiwitten.

De cellulaire agricultuur neemt met kweekvlees als sleutelinnovatie dus een belangrijke positie in binnen de opkomst van alternatieve eiwitten. 

Nee. Kweekvlees is afkomstig van dierlijke cellen en wordt door de meeste mensen niet als vegetarisch of veganistisch gezien. Wel kan de productie zorgen voor minder dierenleed en een kleinere milieuvoetafdruk dan traditionele veehouderij.

Plantaardig vlees is volledig gemaakt van plantaardige ingrediënten, zoals soja, erwten of tarwe, en probeert de smaak en structuur van vlees na te bootsen. Kweekvlees bestaat uit echte dierlijke cellen, waardoor het qua structuur en mondgevoel dichter bij traditioneel vlees staat.

Voor kweekvlees is geen grootschalige veehouderij nodig. Met een klein aantal dieren en af en toe een biopt kunnen grote hoeveelheden vlees worden gemaakt. Dat kan het aantal dieren dat voor vlees wordt gefokt, gehouden en geslacht aanzienlijk verminderen.

Studies wijzen erop dat kweekvlees de uitstoot van broeikasgassen en het landgebruik kan verlagen, vooral als de productie draait op hernieuwbare energie. De exacte impact hangt af van de gebruikte technologie, schaalgrootte en de energiebron van de fabriek.

De verwachting is dat kweekvlees de komende jaren stap voor stap wordt opgeschaald: eerst kleine volumes en nicheproducten, later grotere fabrieken en een breder assortiment. Hoe snel dit gaat, hangt af van regelgeving, kosten, technologie en consumentenacceptatie.

Plantaardig vlees is volledig gebaseerd op gewassen zoals soja, erwten of tarwe en bootst vlees na met plantaardige ingrediënten. Cellulaire agricultuur levert echt dierlijk weefsel of echte melkbestanddelen, maar dan zonder dat er een dier voor hoeft te worden gehouden en geslacht. Beide routes zijn nodig: plantaardig om snel schaal te maken, cellulaire agricultuur om de beleving van dierlijke producten met een veel lagere voetafdruk te bieden.

Nee. De verwachting is dat we een mix van oplossingen krijgen. Plantaardige producten blijven belangrijk, net als eiwitten uit fermentatie (bijvoorbeeld mycoproteïne of precisiefermentatie voor kaas- en melkeiwitten). Kweekvlees vult deze mix aan daar waar mensen de smaak, textuur en gastronomische eigenschappen van vlees willen behouden.

Een deel van de consumenten wil minder dierenleed en milieu-impact, maar wil niet volledig overstappen op plantaardig eten. Cellulaire agricultuur kan juist deze groep bedienen met producten die heel dicht bij conventioneel vlees, zuivel of vis blijven, terwijl de CO₂-uitstoot, landgebruik en dierenleed fors omlaag kunnen.

Boeren verdwijnen niet uit het voedselsysteem. In plaats van grootschalige veehouderij ontstaan er nieuwe rollen: bijvoorbeeld als leverancier van grondstoffen voor groeimedia, als producent van gewassen voor fermentatie, of als beheerder van land voor natuur, vezels en kleinschalige veehouderij met hogere dierenwelzijnsnormen. Cellulaire agricultuur kan zo bijdragen aan een omslag naar meer waardevolle en diverse vormen van landbouw.

De eerste producten worden in een beperkt aantal landen al getest of verkocht. In Europa doorlopen bedrijven het Novel Food-traject. Naar verwachting zal cellulaire agricultuur eerst in nicheproducten en proeverijen opduiken om later, afhankelijk van regelgeving, kosten en acceptatie, een volwaardig onderdeel van het reguliere eiwitaanbod te worden naast plantaardige en andere alternatieve eiwitten.

Kweekvlees ontwikkelt zich snel van wetenschap tot tastbaar product in de schappen van de supermarkt. Op dit platform vind je alles wat bij een potentieel revolutionair product als dit thuishoort: van kweekvlees kopen zodra het beschikbaar is, tot investeren in kweekvlees aandelen, en toepassingen zoals kweekvlees voor huisdieren. Zo krijg je niet alleen inzicht in wat kweekvlees is, maar ook wat je er vandaag en in de nabije toekomst concreet van kunt verwachten.